IFF Hilversum: Van Ambermor tot de Geur van EK 1988
Ze reconstrueerden de geur van de kleedkamer na EK 1988 — met materialen uit een fabriek in Hilversum
De meeste mensen die Ambermor kopen weten waarschijnlijk niet dat het bedrijf achter dit materiaal, IFF, een productielocatie heeft in Hilversum. Nog minder mensen weten dat diezelfde Nederlandse vestiging betrokken was bij een van de meest ongewone geurprojecten van de afgelopen twintig jaar: het reconstrueren van de geur van de kleedkamer van het Nederlands elftal, vlak na de EK-winst van 1988.
Inhoud
- Twintig jaar geurgeschiedenis in een museum
- Een pommander uit de zestiende eeuw
- De geur van een sportieve triomf
- Waarom dit meer is dan een curiositeit
- Veelgestelde vragen
1. Twintig jaar geurgeschiedenis in een museum
Het project heet In Search of Lost Scents en is een samenwerking tussen kunsthistorica Caro Verbeek (Vrije Universiteit Amsterdam), geurontwerper Bernardo Fleming van IFF, en het Rijksmuseum in Amsterdam. Wat begon als een eenmalige geursessie tijdens Museumnacht 2012 groeide uit tot een langlopend onderzoeksproject dat inmiddels meer dan twintig jaar aan olfactorisch museumwerk omvat.
Tijdens de tentoonstelling "Aromatic Art (Re-)constructed", die liep van februari tot mei 2017, konden bezoekers een indrukwekkende reeks historische geuren ruiken: de Slag bij Waterloo, een achttiende-eeuws grachtenpand, en middeleeuwse gebedsnoten doordrenkt met geur — stuk voor stuk gereconstrueerd door IFF op basis van historisch onderzoek.
2. Een pommander uit de zestiende eeuw
Een van de meest gedetailleerde reconstructies betrof een zestiende-eeuwse pommander uit de collectie van het Rijksmuseum — een zilveren sieraad met zes compartimenten, elk gevuld met een ander aromatisch mengsel, gebaseerd op een recept uit een historisch receptenboek. Het recept bevatte nootmuskaat, kruidnagel, kaneel, roos en (kunstmatige) civet. Het stuk werd tijdens rondleidingen voor slechtziende en blinde bezoekers letterlijk van hand tot hand doorgegeven, zodat mensen de geur en het gewicht van het object tegelijk konden ervaren.
3. De geur van een sportieve triomf
Niet elke reconstructie in het project ging over eeuwenoude kunst. Verbeek reconstrueerde ook de geur van de kleedkamer van het Nederlands elftal, direct na de legendarische EK-overwinning van 1988 — een mengsel van kokosolie, transpiratie, champagne, Fresh Up-deodorant, vuile sportkleding en een specifiek merk douchegel. Een geur die voor duizenden Nederlanders onlosmakelijk verbonden is met een van de gelukkigste sportmomenten in de nationale geschiedenis, nu vastgelegd als parfumcompositie.
4. Waarom dit meer is dan een curiositeit
Wat dit project laat zien, is dat de synthetische geurstoffen die wij als grondstoffen verkopen — dezelfde materialen die IFF produceert in Hilversum — niet alleen functioneel zijn in parfums en wasmiddelen, maar ook een serieus instrument kunnen zijn om geschiedenis, cultuur en zelfs collectieve nationale herinneringen tastbaar te maken. Een museum dat normaal gesproken volledig op het oog vertrouwt, opende via deze geuren een compleet nieuwe zintuiglijke laag van de eigen collectie.
Veelgestelde vragen
Wat is In Search of Lost Scents?
Een project van de Vrije Universiteit Amsterdam, IFF en het Rijksmuseum, dat historische geuren reconstrueert voor museale doeleinden. Het project loopt inmiddels meer dan twintig jaar.
Heeft IFF echt een fabriek in Nederland?
Ja, IFF heeft een productielocatie in Hilversum, betrokken bij het project In Search of Lost Scents.
Welke historische geuren werden gereconstrueerd?
Onder meer de Slag bij Waterloo, een achttiende-eeuws grachtenpand, een zestiende-eeuwse pommander, en de kleedkamer van het Nederlands elftal na de EK-winst van 1988.
Wie is Bernardo Fleming?
Geurontwerper bij IFF en projectleider van In Search of Lost Scents vanuit IFF.
Meer lezen
Ontdek ook het verhaal van DSM, van kolenmijn tot maker van Hedione, de tulp als nationale geur van Nederland, de Oprechte Hollandsche Civet, Amsterdams staatsmonopolie op parfum, en waarom een geurstof geen geur is.
Dit artikel is samengesteld op basis van open bronnen, waaronder gepubliceerd onderzoek van Caro Verbeek (Vrije Universiteit Amsterdam) en officiële documentatie van het project "In Search of Lost Scents", een samenwerking tussen VU Amsterdam, IFF en het Rijksmuseum.